Exhibition text

Someone Lives in This Body

An English version of the text can be read here.

Tijdens de pandemie is de maatschappelijke en politieke kijk op gezondheid duidelijker zichtbaar geworden. De denkbeeldige tweedeling tussen ‘gezond’ tegenover ‘zwak’ of ‘kwetsbaar’ is meer naar voren gekomen. In de persconferenties en het publieke debat ging het vaak over ‘mensen met een zwakke of kwetsbare gezondheid’. Dit roept oneindig veel vragen op, over machtsstructuren, normativiteit en inclusiviteit: Wanneer is iemand ‘gezond’? Waar ligt de grens van wat gezond is en wie heeft de macht om dat te bepalen?

Beeldvorming

Deze vragen zijn niet nieuw, maar zijn wel door de pandemie extra blootgelegd vanuit het perspectief op gezondheid. Of iemand ‘gezond’ is, is gebaseerd op een bepaalde norm waar de samenleving, politiek en individuen vanuit gaan. En waar een norm is, zijn afwijkingen. Beeldvorming over mensen op basis van hun lichamelijke, verstandelijke of psychische gesteldheid speelt hierin een grote rol. Door constant te worden neergezet als ‘zwak’ of ‘kwetsbaar’, worden stigma’s rondom handicaps, ziektes en aandoeningen uitvergroot.

Vooroordelen en identiteit

Deze vooroordelen kunnen invloed hebben op hoe iemand gezien wordt door anderen, maar ook op hoe diegene zichzelf ziet. Dit kan zorgen voor een geïnternaliseerd gevoel van minderwaardigheid, irrelevantie of onzichtbaarheid. Iemands identiteit is echter nooit beperkt tot een handicap, ziekte of aandoening. Dit betekent dat het “geen inherent kenmerk is van iemands lichaam of geest, maar een resultaat van socioculturele dynamieken in de interacties tussen samenleving en degene met een beperking.”1

Zeggenschap over lichaam

Deze beeldvorming hangt samen met zeggenschap over het lichaam. Je hebt zelf niet altijd iets te zeggen over wat je eigen lijf doet en kan, maar tijdens de coronacrisis hebben andere mensen daar opeens wél iets over te zeggen gekregen. Het ‘niet gezonde’ of ‘afwijkende’ lichaam is namelijk niet alleen onderwerp geworden van een medisch proces, maar ook van politiek en publiek debat. Dit betekent dat de zeggenschap over het eigen lichaam ook opeens afhangt van woorden en gedrag van anderen. En deze woorden en dit gedrag komen voort uit de eerder genoemde norm.

Norm en variaties

De norm rondom gezondheid is een sociaal construct. Theoreticus en docent Jules Sturm stelt voor om lichamelijke verschillen niet te zien als afwijkingen, maar als variaties.2 Vanuit deze blik zijn er geen hiërarchische tegenstellingen, maar gaat het om onderling gelijkwaardige verhoudingen. Zou een verschuiving in politieke keuzes mogelijk zijn waarin deze gelijkwaardigheid centraal staat? Beleid maken mét mensen in plaats van zeggenschap óver mensen? En zou dit kunnen zorgen voor een hernieuwde, minder stigmatiserende maatschappelijke beeldvorming over gezondheid?

Niet te reduceren

De werken van Phelim Hoey, Ajla R. Steinvåg en RA Walden in Someone Lives in This Body ontleden de relatie tussen lichamelijkheid en psyche, tussen identiteit en de heersende norm over gezondheid. Een lichaam ben je nooit alleen en je bent nooit alleen je lichaam. Iemands lijf is ten slotte niet te reduceren tot medisch, politiek of maatschappelijk onderwerp: er woont ook iemand in het lichaam.

Deze tekst is gepubliceerd bij de expositie Someone Lives in This Body, gecureerd door Marieke Folkers. Deze tentoonstelling vond plaats van 8 april tot en met 5 juni 2022 bij POST in Arnhem, met werk van Phelim Hoey, Ajla R. Steinvåg en RA Walden.

  1. L. Ben-Moshe, D. Hill, A. J. Nocella, & B. Templer (2009) ‘Dis-abling capitalism and an anarchism of “radical equality” in resistance to ideologies of normalcy’, in Contemporary Anarchist Studies. An Introductory Anthology of Anarchy in the Academy.
  2. Jules Sturm (2021) ‘Kwetsbaar Kijken’, op Mister Motley: https://www.mistermotley.nl/kwetsbaar-kijken/

2 thoughts on “Someone Lives in This Body”

  1. Hoi Marieke,

    Wat leuk om je tekst te lezen. Ik wilde volgende week de Expo donderdag bezoeken in Arnhem. Kan dat nog? Ik ben bezig met dit thema en studeer dit jaar af aan de Nieuwe Akademie Utrecht.

    Vr Gr Lotte Werkema

    [cid:76C5587F-C618-41B1-978A-63B8E4AB2398-L0-001][cid:20BF11A0-8AFA-46B2-A1BD-2DF946FB1B80-L0-001]

    [cid:1B291EEF-6D24-4147-AEAA-2AD599A3AB10-L0-001]

    Verstuurd vanaf mijn iPhone

    Like

    1. Hoi Lotte,
      Wat leuk, dankjewel voor je bericht! Volgende week donderdag (2 juni) is de expositie open van 12 tot 5. Waarschijnlijk ben ik er zelf ook nog even in de middag. Mocht je het leuk vinden kunnen we dan even afspreken 🙂
      Hartelijke groet,
      Marieke

      Like

Leave a Reply to Marieke Folkers Cancel reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s