Deze presentatie gaf ik tijdens een kennisbijeenkomst bij de Universiteit voor Humanistiek op 18 december 2025 rondom het artistieke onderzoek ‘Will You Carry Me?!’ van Nina Goedegebure.
Begin dit jaar stapte ik in de installatie Will You Carry Me?! van Nina Goedegebure. We doken in een herinnering die bijzonder ingrijpend is geweest. Een herinnering waarvan ik dacht dat die gegrift stond in mijn geheugen, waarbij het klinische, medische narratief dominant was.
In een medisch traject word je vaak geleefd. Een behandeling is een zeer meerstemmig geheel, waarin artsen, verpleegkundigen, chirurgen, diëtisten, fysiotherapeuten, andere therapeuten en verdere behandelaars, jou vertellen wat goed voor je is. Stemmen die een vorm van zeggenschap krijgen over jouw lichaam en over wat je nodig hebt, doorgaans gebaseerd op uitslagen, waardes en scans.
Jouw eigen stem, die zelf roept of fluistert wat goed voor je is, kun je daardoor in een medisch traject misschien niet altijd even goed horen of toelaten.
Gelukkig is daar kunst.
Het artistiek onderzoek en werk van Nina gaat precies over het laten horen van deze eigen stem.
In Will You Carry Me?! gaat Nina uit van verbeeldingskracht. Door in te zoomen op hoe iets eruitzag, welke kleur, geur en vorm het had, van hoe iets aanvoelde, gaat het niet om een feitelijke weergave van de werkelijkheid, maar om het verbeelden van de herinnering zoals jij die zelf hebt ervaren. Nina vraagt belangeloos door; het doel is niet om een verhaal te reconstrueren, maar om samen zo accuraat mogelijk een persoonlijke ervaring te verbeelden.
De herinnering waar ik samen met Nina terug naartoe ging, ging om een fysieke ingreep en alles daaromheen. Desondanks associeer ik deze periode niet meer per se met lichamelijkheid, maar is de herinnering rationeel, gedistantieerd geworden. Allesbehalve belichaamd. Als ik eraan terugdenk, is dat niet meer vanuit gevoel, maar vanuit cognitieve, feitelijke beschrijvingen over hoe het met me ging. Of, beter gezegd, hoe anderen vonden dat het met mij ging.
Maar dit verschoof door het gesprek in de installatie met Nina. We konden aandacht en ruimte geven aan details die mij er destijds doorheen hebben geholpen, maar die in het grotere plaatje van mijn herinnering niet meer dominant waren. Door het samen verbeelden vanuit gevoel en esthetiek, kon ik met nieuwe ogen en een zachtere blik naar diezelfde periode terugkijken. Ik kan me veel nog rationeel herinneren, maar in Nina’s installatie lag de nadruk op wat ik had gezien, gevoeld, gehoord, geroken.
Door de herinnering esthetisch, zintuiglijk en gevoelsmatig te benaderen, kwam er een nieuw laagje betekenis aan iets waarvan ik dacht dat het redelijk vaststond in mijn brein. Maar er bleek toch nog beweging in te zitten. Blijkbaar is het een kwestie van: Wat je aandacht geeft, bestaat. Wat je je inbeeldt, kan ontstaan.
Nina’s werk zorgt voor een nieuw soort eigenaarschap over een ervaring van een medisch proces. Ze zorgt voor een onderbreking van het gevoel om ‘geleefd te worden’, door niet alleen stil te staan bij een moment, maar een ogenschijnlijk klein moment uit te rekken. De diepte in te gaan en samen net zo lang te zoeken totdat het beeld goed voelt. Door samen te verbeelden hoe het óók was.
Want dat is de kracht van artistiek werk: een nieuwe, persoonlijke werkelijkheid voor je kunnen zien, waarin het gaat om jouw eigen associaties. Een gecreëerde ruimte waarin alle emoties tegelijkertijd kunnen bestaan. Waarin alleen jij eigenaarschap hebt over jouw ervaring.
Als tegenhanger van een dominant klinisch, medisch narratief, waarin tientallen deskundigen een meerstemmig geheel vormen, ben jij in Will You Carry Me?! de enige deskundige op jouw persoonlijke ervaring. Deze deskundigheid zet Nina prachtig en wederkerig in.
Will You Carry Me?! is ook een tegenhanger van een maatschappelijk normatief idee over ‘ziek’ en ‘patiënt’ zijn — waarvan negatieve en problematische beeldvorming de afgelopen jaren is versterkt door de coronapandemie, maar dat is een gesprek voor een andere dag. Maar een aanname dat een medisch traject inherent donker en zwaar is, is snel gemaakt — en ook snel bij jezelf geïntegreerd.
In mijn geval was het echter echt niet allemaal kommer en kwel, niet alleen maar greige of zwart; er waren wel degelijk kleurrijke momenten, en het was erg bijzonder om, meer dan tien jaar later, juist deze details te kunnen belichten. Door middel van verbeelding in co-creatie met Nina, kon ik de herinnering letterlijk een nieuwe vorm geven en op een bepaalde manier mijn eigen cognitieve, gedistantieerde herinnering terug toe-eigenen. Nu weet ik bijvoorbeeld precies welk soort glitterkraaltje de sokken van de verpleegkundige aan mijn zijde representeert.
Nina’s werk is een prachtige uiting van de menselijke kant van medische processen. Met haar artistiek onderzoek laat ze zien dat een medisch traject meer behelst dan klinische en medische kennis; het gaat om invoelbaar maken van ervaringsverhalen, om het zichtbaar maken van verbindingen tussen mensen, om samen te bedenken hoe kleine momenten van aandacht eruit zien, om vooropgezette ideeën over ‘patiënt’ zijn open te breken.
In een medisch traject ben je namelijk veel meer dan alleen ‘patiënt’ onderhevig aan zorgprofessionals. Zoals mijn moeder altijd zegt; er woont ook iemand in dit lichaam. Er woont iemand die kan fluisteren en roepen wat goed voor je is. Kunst is in staat om deze gevoelsmatige, emotionele stem te laten horen, zonder dat je die letterlijk onder woorden hoeft te brengen. Een geleefde ervaring is genoeg.
De foto’s zijn gemaakt door Yulia van Leeuwen.
Marieke Folkers 